حسين مير حيدر
11
معارف گياهى ( فارسى )
سينه ، تنگى نفس ، تقويت اعصاب و تقويت نيروى جنسى نافع بوده و براى رفع نفخ ، ازدياد ترشح ادرار ، افزايش ترشحات عادت ماهيانه و رفع انواع سرفهها و سؤ هاضمه مفيد است . ضمنا براى رفع سوزش مجراى ادرار ، امراض عصبى و دماغى و تبهاى كهنه نافع است . در فصل بهار اگر هر روز تا چندين روز روزانه 2 گرم از ريشهء پوست گرفتهء شيرينبيان را با 1 گرم شكر و رازيانه در آب خيسانده و بخورند براى رفع نفخ ، جلاى رنگ صورت ، رفع اكثر سردردها و ناراحتىهاى شقيقه و ازدياد نور چشم مفيد است . شيخ الرئيس ابو على سينا معتقد است كه آشاميدن هر روز 16 گرم آب خيساندهء ريشهء پوست گرفتهء شيرينبيان در آب ( سكبينج ) و ( فراسيون ) و يا در آب پنير براى رفع قولنجهاى سرد و ناراحتىهاى يادشده ، مؤثر است . معمولا گرد ريشهء شيرينبيان را مخلوط با دمكردههاى مسهلى ديگر مىخورند ، ضمن مطبوع كردن طعم آن تأثير مسهلى آن دمكرده را نيز بيشتر و عوارض احتمالى جانبى آنها را نيز مرتفع مىكند . ماليدن دمكردهء آن به چشم براى رفع زردى چشم و درخشان كردن سفيدهء چشم و ازدياد بينايى مؤثر است و ضماد ريشهء آن با آب خالص براى جلوگيرى از ريزش مو نافع است . ضماد برگ تازهء شيرينبيان براى رفع بوى زير بغل و بوى ميان انگشتان پا بسيار مؤثر است . عصارهء كمى غليظ ريشهء شيرينبيان كه معروف به رب السوس است در تمام موارد فوق از خيسانده و شربت آن بيشتر مؤثر است . مقدار خوراك از ريشهء شيرينبيان تا 20 گرم و جانشين آن در مورد رفع درد سينه تا 20 گرم كتيرا مىباشد . تهيهء شربت ريشهء شيرينبيان : ريشهء شيرينبيان را گرفته پوست آن را برداشته و قطعهقطعه كرده و 10 گرم از آن را در يك ليتر آب گرم مدت 6 ساعت بخيسانند و صاف نمايند . اين شربت از عوامل ملين و در ضمن مدر مىباشد . عصارهء ريشهء شيرينبيان يا رب السوس : 1 واحد ريشهء شيرينبيان پوست گرفته و قطعهقطعه شده و 8 واحد آب مقطر ، ريشه را مدت 12 ساعت در 5 واحد آب بخيسانند و سپس با فشار صاف نمايند و تفاله را در باقيماندهء آب خيسانده و آن را هم با فشار صاف نمايند و دو قسمت صاف شده را مخلوط نموده و بگذارند تهنشين شود و صاف روى آن را با كج كردن ظرف بردارند و آن را در حمام ماريه در حد غلظت عصارهء نرم تبخير نمايند . رب السوس حاصله ، ملين و كمى مدر است .